Anaiza sensoryczna i badania konsumenckie

Osoby niezwiązane z branżą zajmującą się przeprowadzaniem badań żywności często mylnie używają określeń "analiza sensoryczna" i "badania konsumenckie" niezgodnie z ich znaczeniem. Niektórzy stosują je zamiennie sądząc, że oznaczają ten sam rodzaj przeprowadzanych badań i analiz - tak jednak nie jest. Oba testy mają wiele wspólnego i ich rozróżnienie dla ludzi nie związanych z tematem może sprawiać problemy. Spróbuję trochę pomóc takim osobom i wskazać kilka istotnych różnic między tymi zagadnieniami.

Istotne różnice
Przy ocenie i badaniu jakości sensorycznej żywności można wyróżnić dwa podstawowe typy ocen:

• oceny konsumenckie, które odnoszą się do reakcji na odczuwalną satysfakcję (przyjemność) – te oceny otrzymujemy przy badaniach konsumenckich,
• oceny analityczne, w których ważną rolę odgrywają wrażenia ilościowe oraz wrażenia jakościowe. Pierwsze z nich związane są z intensywnością występowania danego bodźca (na przykład mocny lub lekki zapach), drugie zaś to identyfikacja bodźca (na przykład smaku). Oba typy ocen wykorzystywane są przy analizie sensorycznej.

Poza różnymi rodzajami ocen badania sensoryczne i badania konsumenckie mają także odmienne cele – pierwsze z nich są mają na celu zbadanie różnić w produktach konkurencyjnych oraz dostarczyć informacji przydatnych w procesie tworzenia nowych produktów. Badania konsumenckie mają na celu zebranie danych o reakcji osób oceniających na określony produkt, który poddany jest badaniu.

Także zadanie, przed którym stawianie są osoby oceniające, jest inne dla każdego z badań. Gdy chcemy poznać, w jakim stopniu produkt dostarcza satysfakcji lub czy reakcją na niego jest akceptacja lub odrzucenie, wykorzystujemy badania konsumenckie. Jeśli chcemy dowiedzieć się jak produkt różni się od towarów konkurencyjnych lub „bazy” (standardu) to bardziej przydatnym narzędziem będzie analiza sensoryczna.

Warunki, w których przeprowadzane jest badania jest kolejną z różnic – o ile laboratorium badań sensorycznych jest wykorzystywane prze oba typy badań, to w przypadku badań konsumenckich mogą być one przeprowadzane także w miejscach publicznych takich jak centra handlowe lub restauracje oraz bezpośrednio w domach konsumentów.

Słowo na koniec

Starałem się wykazać najbardziej istotne różnice związane z badaniami konsumenckimi oraz analizą sensoryczną, aby pomóc osobom, które mają kłopot z rozróżnianiem tych pojęć. Oczywiście informacje te niekoniecznie muszą się przydać w codziennym życie, lecz aspekty związane z badaniem jakości żywości są coraz bardziej popularnym tematem, więc warto posiadać pewną wiedzę z nim związaną.