Badanie i analiza żywności

Żywność jest dla nas bardzo ważna. Każdy z nas kupując jedzenie ma nadzieje, że to co kupuje jest przede wszystkim zdrowe i smaczne. Myślę, że dla wielu z nas jedzenie to przede wszystkim przyjemność dlatego wybieramy takie produkty, które mają niepowtarzalny smak. Coraz więcej produktów jakie możemy znaleźć w naszych sklepach oferuje wysoką jakość. Oczywiście żeby produkty były takie jak lubimy firmy, które zajmują się produkcją żywności muszą przeprowadzać odpowiednie badania. Nie można produkować żywności nie znając gustów swoich potencjalnych klientów. Żywność poddaje się różnym badaniom.

Badania konsumenckie żywności są przeprowadzane na określonej grupie, która odpowiada ogółowi społeczeństwa. Bardzo ważne jest także by zadać odpowiednie pytania. Nie należy zadawać pytań, które mogą sugerować odpowiedź, ponieważ wtedy wyniki mogą być nieprawdziwe. Najważniejsze by z badań wyciągnąć odpowiednie wnioski, które pomogą ulepszyć ofertę. Głównym celem badań jest odpowiedź na pytania dlaczego konsumenci wybierają określone produkty oraz co skłania ich do wyboru danego produktu spośród innych dostępnych na rynku. Dzięki odpowiedniej wiedzy firma, która zajmuje się produkcją żywności może zaprojektować i zmodyfikować wygląd, smak, zapach czy opakowanie tak by trafić w upodobania swoich potencjalnych klientów. Konsumenckie badania żywności umożliwiają przygotowanie takiego produktu jakiego oczekują klienci.

Dzięki badaniom my jako klienci otrzymujemy wysokiej jakości produkty. Myślę, że następnym razem jak zadzwoni do nas ankieter to każdy z nas z chęcią odpowie na kilka jego pytań, ponieważ dzięki tym ankietom możemy w naszych sklepach znaleźć produkty wysokiej jakości.

Rola badań konsumenckich

W dzisiejszych czasach badania konsumenckie odgrywają bardzo ważną rolę - dostarczają firmom produkującym towary informację zwrotną o preferencjach osób, które korzystają z ich produktów. Dzięki temu przedsiębiorstwa są w stanie stale udoskonalać swoje produkty i szukać ich najbardziej satysfakcjonującej wersji. Należy bowiem pamiętać, że obecnie to klient stoi na uprzywilejowanej pozycji względem firmy produkcyjnej.

Klient jest najważniejszy
Lojalność i zadowolenie współczesnego klienta jest na wagę złota. Nie tylko kupuje nasze produkty dzięki czemu osiągamy zysk, lecz jest także jest popularyzatorem naszej oferty. W dobie swobodnego dostępu do informacji oraz wszechobecnych mediów społecznościowych jeden konsument jest w stanie znacznie zwiększyć (lub zmniejszyć!) nasze przychody. Wystarczy jeden wpis na popularnym serwisie społecznościowym lub opinia udostępniona znajomym i rodzinie, by nasz produkt stał się obiektem pożądania lub niechęci. Dlatego też tak ważne w dzisiejszych czasach jest dbanie o zadowolenie naszych klientów. Jak można tego dokonać?

Po pierwsze wspominane już badania konsumenckie żywności pozwalają na znalezienie odpowiedzi na pytania odnoście preferencji i wymagań naszych klientów. Dzięki temu jesteśmy w stanie w taki sposób zmodyfikować nasz produkt, by w jak największym stopniu spełniał oczekiwania konsumentów. Drugi sposób związany jest z przykładaniem szczególnej wagi do informacji napływających do naszego wydziału odpowiedzialnego za reklamacje. Nie należy tych danych ignorować - skoro już konsument poczyniła kroki by się z nami skontaktować oznacza to, że problem jest poważny. Kolejnym sposobem jest wykorzystanie kanałów jakie oferują współczesne media społecznościowe. Prowadzenie profilu firmowego pozwoli na łatwą komunikacje z naszymi klientami oraz na szybkie reagowanie na mogące wyniknąć problemy.

Gdzie przeprowadzać badania?

Badania konsumenckie żywności pozwalają nam na zdobycie informacji o gustach i preferencjach konsumentów. Wynika badań są niezwykle przydatne dla przedsiębiorstw produkcyjnych, bowiem uzyskane dane pozwalają na stworzenie produktu, który w pełni będzie satysfakcjonował klientów. W dzisiejszych czasach nawet jeden zadowolony klient jest na wagę złota ponieważ jest w stanie przekonać do zakupu innych konsumentów - na przykład poprzez przychylny wpis na portalu społecznościowym. Jednak aby badania konsumenckie były miarodajne należy je przeprowadzić w odpowiednich warunkach.

Wybór odpowiedniego miejsca
Badania konsumenckie najczęściej są przeprowadzane w jednym z trzech miejsc: domu konsumenta, miejscu publicznym oraz specjalnym laboratorium. Każde z poszczególnych miejsc ma swoje zalety i wady, a wybór odpowiedniego zależy głównie od rodzaju produktu oraz doświadczenia i wiedzy osoby przeprowadzającej badania. Odpowiednia lokalizacja jest kluczem do sukcesu, bowiem ma pływ na udzielane przez respondentów odpowiedzi oraz na końcowy wynik przeprowadzanych analiz.

Przeprowadzenie badania w domu konsumenta zapewnia warunki najbardziej zbliżone do naturalnej konsumpcji. Pozwala również na bezstresowe zbadanie reakcji na dany produkt poprzez przeprowadzenie badania w środowisku naturalnym dla osoby oceniającej. Jednak takie badania jest dość kosztowne i czasochłonne - by zdobyć odpowiednią ilość odpowiedzi konieczne jest przeprowadzenie dużej liczby badań. Badania wykonane w miejscach publicznych takich jak na przykład restauracje lub duże sklepy pozwalają na zdobycie sporej liczby odpowiedzi w stosunkowo krótkim czasie. Ponadto plusem jest także losowość i różnorodność osób biorących udział w badaniu. Należy pamiętać, że przeprowadzanie oceny w miejscach publicznych może się wiązać z problemami ze skupieniem się osoby badanej nad stojącym przed nim badaniem. Ostatnią możliwością jest przeprowadzenie badań w specjalistycznym laboratorium analizy sensorycznej. Dzięki temu mamy pełną kontrolę nad warunkami oraz przebiegiem badań, które możemy bez problemu modyfikować. Wykorzystanie laboratorium do badań może się jednak wiązać z niekomfortowymi odczuciami osób oceniających, które nie są przyzwyczajone do tego rodzaju miejsc.

Niezależnie od rodzaju miejsca, w którym mamy zamiar przeprowadzić badanie ważne by było one przeprowadzane w sposób rzetelny, co pozwoli nam mieć pewność o ich wysokiej jakości i przydatności.

Europejskie znaki jakości

Będąc w sklepie gdy bierzemy do ręki określony produkt spożywczy chcemy mieć pewność, iż jest on dla nas bezpieczny, a jego jakość jest odpowiednio wysoka. W obecnych czasach, gdy jesteśmy zalewani towarami od różnych producentów i z różnych krajów bardzo ważna jest ich odpowiednia analiza pod względem zachowania konkretnych standardów. Dlatego też coraz popularniejsze stają się produkty spożywcze oznaczone specjalnymi znakami, które gwarantują kupującemu wysoką jakość oraz zapewniają o nich nieszkodliwości.

Odznaczona jakość

Będąc na zakupach w sklepach o szerokim wyborze produktów spożywczych coraz większą wagę przykładamy do kraju, z którego pochodzą oraz do jakości jaką sobą prezentują. Coraz większą popularnością cieszą się również towary produkowane tradycyjnie w określonych regionach. Aby promować tego typu produkty Unia Europejska stosuje specjalne znaki - Chronioną Nazwę

Pochodzenia oraz Chronione Oznaczenie Geograficzne. Otrzymać któryś z tych znaków mogą produkty rolne pochodzące z hodowli, rybołówstwa lub płody ziemi, które są konsumowane przez ludzi. Oznacza to, iż nie mogą ubiegać się o nie produkty rolne, które wykorzystywane są jako pasza dla zwierząt.

Pierwszy ze znaków mogą otrzymać produkty wytwarzane regionalne, które cechują się wysoką jakością oraz ich nazwa jest związana z miejscem, gdzie są wytwarzane. Ponadto surowce wykorzystane do ich stworzenia muszą pochodzić z tego samego obszaru geograficznego. Wśród polskich produktów posiadających to oznaczenie możemy znaleźć między innymi podkarpacki miód spadziowy, fasolę wrzawską oraz fasolę Piękny Jaś z Doliny Dunajca.

W przeciwności do poprzedniego znaku, Chronione Oznaczenie Geograficzne mogą otrzymać produkty, których przynajmniej jedna z faz produkcji miała miejsce w danym regionie. Nadal jednak musi być to produkt regionalny o nazwie, która nawiązuje i podkreśla związek z konkretnym miejsce. Wymagania związane otrzymaniem tego oznaczenia są mniej restrykcyjne niż te związane z Chronioną Nazwą Pochodzenia, a wśród polskich produktów, które mogą się nim poszczycić znajdują się na przykład andruty kaliskie, jagnięcina podhalańska, rogal świętomarciński, jabłka łąckie, a także obwarzanek krakowski i miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich.

Tradycja i jakość

Wybierając produkty spożywcze warto zwracać uwagę na kraj, z którego pochodzą oraz oznaczenia świadczące o pożądanych przez nas cechach takich jak tradycyjny sposób wytwarzania. Również wysoka jakość, zapewniona między innymi przez sensoryczne badania konsumenckie, powinna być czynnikiem, który sprawia, że wybieramy dany produkt. Kierując tymi dwoma wyznacznikami możemy mieć pewność, że wybrane przez nas towary będą zdrowe, bezpieczne oraz satysfakcjonujące pod względem jakości.

Warunki przeprowadzania badań

Poza odpowiednim wyselekcjonowaniem i wyszkoleniem kadry oceniającej bardzo ważne jest również zapewnienie odpowiednich warunków, w których będą przeprowadzone badania sensoryczne oraz testy konsumenckie. Jest to konieczne aby otrzymać wiarygodne i miarodajne

wyniki przeprowadzonych doświadczeń i analiz. Z powodu występowania różnych celów w badaniach konsumenckich i ocenie sensorycznej żywności, podczas ich projektowania zwraca się uwagę na odmienne czynniki przy ustalaniu warunków, w których będą przeprowadzane.

Miejsca przeprowadzania analiz

Analiza sensoryczna wymaga rzetelności oraz powtarzalności wyników. Aby to osiągnąć osoby, które oceniają dany produkt muszą być skoncentrowane oraz nie mogą się rozpraszać innymi bodźcami. Z tego powodu należy zapewnić im właściwe warunki fizyczne w miejscu, w którym jest przeprowadzone badanie (m.in. odpowiednia temperatura, oświetlenie, wilgotność oraz przepływ powietrza) oraz wyeliminować elementy mogące wpłynąć na zaburzenia ich koncentracji (na przykład hałas). Ważne jest również zapewnienie im odpowiednio komfortowych warunków (wygodne i indywidualne miejsca oceny). Wszystkie te warunki spełnia laboratorium sensoryczne, które najczęściej składa się z miejsca do przygotowania i przechowywania badanych próbek oraz pokoju, w którym znajdują się stanowiska robocze.

W przypadku testów konsumenckich mogą być one przeprowadzone w trzech miejscach:

w laboratorium sensorycznym, w którym można w pełni kontrolować warunki otoczenia,

w miejscach publicznych takich jak na przykład restauracje i kawiarnie. Zapewnia to odpowiedni stopień losowości osób oceniających, lecz może utrudniać odpowiednią ich koncentrację,

w domach osób oceniających, co pozwala zapewnić naturalne warunki oceny produktu spożywczego lecz związane jest z wysokim kosztem takiego badania.

Zapewnienie odpowiednich warunków jest kluczowym czynnikiem przy przeprowadzaniu zarówno analiz sensorycznych, jak i badań konsumenckich. Należy pamiętać, że głównym "narzędziem" pomiarowym w tych badaniach są ludzie, dlatego też warunki powinny zapewniać im odpowiedni komfort,

Kwalifikacje kadry oceniającej

Dzisiejszym temat będzie związany z kwalifikacjami i zdolnościami, jakie powinny posiadać osoby biorące udział w analizie sensorycznej oraz badaniach konsumenckich. Jak już poprzednio zauważyłem badania te mają dużo wspólnego, jednak nie należy ich ze sobą utożsamiać. Różnice są także widoczne w aspektach związanych z pożądanymi cechami osób, które będą brały udział w badaniach. Postaram się krótko scharakteryzować wymagania co do uczestników testów.

Różne badania, różne kwalifikacje

Zacznijmy od analizy sensorycznej. Aby osiągnięte wyniki były rzetelne i przydatne w dalszej analizie trzeba posłużyć się doświadczoną kadrą, która musi spełniać określone wymogi. Po pierwsze muszą przejść specjalne testy oceniające ich wrażliwość sensoryczną, czyli zdolność do reagowania na zmysłowe bodźce. Dzięki temu z grupy oceniającej wyklucza się osoby, które cechują się niską wrażliwością na natężenia bodźców. Kolejnym elementem są szkolenia związane z zasadami obowiązującymi przy stosowaniu metod sensorycznych. Szkolenia obejmują zarówno wiedzę czysto teoretyczną jak i praktyczną – służą temu wykonywanie przez nich próbne testy. Osoby chcące uczestniczyć w analizach sensorycznych żywności powinny również posiadać takie cechy charakteru jak m.in. zdolności do skupienia się nad wykonywanym zadaniem, spostrzegawczość oraz łatwość w słownym identyfikowaniem cech jakościowych badanego produktu.

W przypadku badań konsumenckich sprawa wygląda całkowicie inaczej – osoby, które mają za zadanie oceniać dany towar nie powinny brać udziału żadnym szkoleniu oraz nie przechodzić żadnego z testów oceniających wrażliwość sensoryczną. Głównym kryterium wyboru oceniających jest ich reprezentatywność - są więc wybierane pod względem m.in. wykształcenia, wieku oraz płci. Ich przeszkolenie mogłoby negatywnie wpłynąć na wynik przeprowadzonych badań, w których najważniejsze jest uzyskanie danych oceniających badany produkt pod względem jego wartości dla potencjalnego konsumenta.

Podsumowanie

Należy pamiętać, iż chcąc przeprowadzić badania, które będą cechowały się rzetelnością trzeba odpowiednio dobrać zespół osób oceniających dany produkt. Nawet jeśli testy, które przygotujemy będą stać na wysokim poziomie pod względem technicznym, mogą dać nieprzydatne wyniki w przypadku gdy nie zadbamy o odpowiednie przygotowanie kadry badającej.

Anaiza sensoryczna i badania konsumenckie

Osoby niezwiązane z branżą zajmującą się przeprowadzaniem badań żywności często mylnie używają określeń "analiza sensoryczna" i "badania konsumenckie" niezgodnie z ich znaczeniem. Niektórzy stosują je zamiennie sądząc, że oznaczają ten sam rodzaj przeprowadzanych badań i analiz - tak jednak nie jest. Oba testy mają wiele wspólnego i ich rozróżnienie dla ludzi nie związanych z tematem może sprawiać problemy. Spróbuję trochę pomóc takim osobom i wskazać kilka istotnych różnic między tymi zagadnieniami.

Istotne różnice
Przy ocenie i badaniu jakości sensorycznej żywności można wyróżnić dwa podstawowe typy ocen:

• oceny konsumenckie, które odnoszą się do reakcji na odczuwalną satysfakcję (przyjemność) – te oceny otrzymujemy przy badaniach konsumenckich,
• oceny analityczne, w których ważną rolę odgrywają wrażenia ilościowe oraz wrażenia jakościowe. Pierwsze z nich związane są z intensywnością występowania danego bodźca (na przykład mocny lub lekki zapach), drugie zaś to identyfikacja bodźca (na przykład smaku). Oba typy ocen wykorzystywane są przy analizie sensorycznej.

Poza różnymi rodzajami ocen badania sensoryczne i badania konsumenckie mają także odmienne cele – pierwsze z nich są mają na celu zbadanie różnić w produktach konkurencyjnych oraz dostarczyć informacji przydatnych w procesie tworzenia nowych produktów. Badania konsumenckie mają na celu zebranie danych o reakcji osób oceniających na określony produkt, który poddany jest badaniu.

Także zadanie, przed którym stawianie są osoby oceniające, jest inne dla każdego z badań. Gdy chcemy poznać, w jakim stopniu produkt dostarcza satysfakcji lub czy reakcją na niego jest akceptacja lub odrzucenie, wykorzystujemy badania konsumenckie. Jeśli chcemy dowiedzieć się jak produkt różni się od towarów konkurencyjnych lub „bazy” (standardu) to bardziej przydatnym narzędziem będzie analiza sensoryczna.

Warunki, w których przeprowadzane jest badania jest kolejną z różnic – o ile laboratorium badań sensorycznych jest wykorzystywane prze oba typy badań, to w przypadku badań konsumenckich mogą być one przeprowadzane także w miejscach publicznych takich jak centra handlowe lub restauracje oraz bezpośrednio w domach konsumentów.

Słowo na koniec

Starałem się wykazać najbardziej istotne różnice związane z badaniami konsumenckimi oraz analizą sensoryczną, aby pomóc osobom, które mają kłopot z rozróżnianiem tych pojęć. Oczywiście informacje te niekoniecznie muszą się przydać w codziennym życie, lecz aspekty związane z badaniem jakości żywości są coraz bardziej popularnym tematem, więc warto posiadać pewną wiedzę z nim związaną.